Vịnh Hạ Long và những thách thức đối diện: Ngàn tỉ nhưng làng chài cần sự đầu tư
Làng chài Cửa Vạn, trước đây được nhiều báo quốc tế ca ngợi là một trong những làng chài đẹp nhất thế giới, đang trải qua tình trạng suy tàn đáng lo ngại, trong khi các cơ quan chức năng địa phương vẫn đang bàn bạc và tìm kiếm phương án để cung cấp vốn cho việc sửa chữa cấp bách.
Dần xuống cấp
Theo Ban quản lý vịnh Hạ Long (Quảng Ninh), thời gian gần đây, tác động của thời tiết, đặc biệt là mưa lớn và gió mạnh cùng với cơn giông đã dẫn đến tình trạng đắm đuối của nhiều nhà bè tại làng chài Cửa Vạn.
Theo Ban quản lý vịnh Hạ Long, từ năm 2014, họ đã tiếp nhận tổng cộng 69 nhà bè từ ngư dân làng chài, nhằm bảo tồn và thúc đẩy phát triển sản phẩm du lịch trên vịnh Hạ Long. Đây là số lượng nhà bè mà ngư dân đã để lại sau khi thực hiện việc di dời lên bờ theo chính sách của tỉnh Quảng Ninh.
69 nhà bè này đã được sắp xếp ở khu vực 2 của làng chài Cửa Vạn, Vung Viêng, như một phần của nỗ lực tái hiện không gian sống truyền thống của ngư dân trên vịnh Hạ Long trong quá khứ, với mục tiêu phục vụ du khách.
Cùng với Trung tâm Văn hóa nổi Cửa Vạn, hệ thống nhà bè bảo tồn đã tạo nên một tổ hợp sản phẩm du lịch độc đáo, tái hiện một không gian văn hóa làng chài xưa đầy sôi động. Đây là nơi mang đến những trải nghiệm hấp dẫn và thú vị cho du khách đến tham quan vịnh Hạ Long. Khám phá mô hình lớp học nổi, tận hưởng trình diễn hát giao duyên trên bờ biển xanh thẳm của vịnh Hạ Long, và tham gia vào trải nghiệm chế tác và sửa chữa các ngư cụ truyền thống như đan lờ, vá lưới, hay đánh lưỡi câu – tất cả tạo nên một hành trình đáng nhớ giữa di sản và hiện đại.
Đáng lưu ý, qua thời gian và bị ảnh hưởng bởi môi trường tự nhiên đặc biệt của biển, với nước mặn và tác động không ngừng của sóng gió, các nhà bè xây dựng trên hệ thống phao từ gỗ đang trải qua sự xuống cấp đáng kể và đối diện với nguy cơ chìm đắm, không đảm bảo an toàn cho hoạt động tham quan và trải nghiệm của du khách.
Doanh thu khủng nhưng mòn mỏi chờ tiền sửa chữa
Một lãnh đạo Ban quản lý vịnh Hạ Long đã lý giải rằng, trong nhiều năm qua, đơn vị đã liên tục báo cáo UBND tỉnh Quảng Ninh về tình trạng tiêu cực của các nhà bè tại làng chài Cửa Vạn và Vung Viêng, tuy nhiên, cho đến hiện tại vẫn chưa có sự cấp kinh phí cần thiết để tiến hành tu bổ và sửa chữa các công trình này.
Trước năm 2020, trước khi đại dịch Covid-19 xuất hiện, đơn vị này không gặp khó khăn tài chính, hàng năm thu về hơn 1.000 tỷ đồng từ doanh thu bán vé tham quan. Tuy nhiên, theo Nghị quyết số 88/2017/NQ-HĐND ngày 13.12.2017 của HĐND tỉnh Quảng Ninh, 11% của nguồn thu phí tham quan vịnh Hạ Long đã được trích ra để ủy nhiệm cho Ban quản lý vịnh Hạ Long thực hiện các nhiệm vụ chuyên môn, bao gồm sửa chữa và bảo trì tài sản cơ sở vật chất theo quy định của Bộ Tài chính. Phần còn lại là 89%, được dành cho TP.Hạ Long để đầu tư vào các dự án trên bờ và dưới vịnh Hạ Long.
Tuy nhiên, theo quan điểm này, mặc dù có nguồn thu khủng, nhưng số tiền này không được cấp phân bổ kịp thời để tái đầu tư vào việc sửa chữa khu vực nhà bè trên vịnh Hạ Long và một số dự án khác.
Vị này tiếp tục lý giải rằng, mặc dù đã gửi báo cáo lên các cơ quan chức năng có thẩm quyền và đã trình lên nhiều lần, nhưng cho đến nay vẫn chưa nhận được kinh phí cần thiết để thực hiện việc sửa chữa các nhà bè tại Cửa Vạn, Vung Viêng.
Ngày 20.3.2023, UBND tỉnh Quảng Ninh thông báo với văn bản số 597/UBND-XD3 về việc chấp thuận kế hoạch thực hiện dự án sử dụng nguồn phí tham quan vịnh năm 2023, trong đó gồm dự án đầu tư cải tạo và sửa chữa Trung tâm Văn hóa nổi Cửa Vạn cùng với dự án đầu sửa chữa và nâng cấp các nhà bè bảo tồn tại hai làng chài Cửa Vạn và Vung Viêng. Mặc dù UBND tỉnh Quảng Ninh đã đưa ra chỉ đạo, nhưng việc phân bổ vốn cho sự sửa chữa và bảo tồn di sản vẫn còn đang chờ đợi và chưa thấy triển khai cụ thể.
