Báo chí Bất An Trước Cuộc Tăng Thuế Gần Đây

Bộ Tài chính vừa công bố Thông tư 19, bãi bỏ Thông tư 150/2010 về thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập doanh nghiệp áp dụng đối với cơ quan báo chí, tạo ra nhiều thách thức đối với các cơ quan báo chí trong tương lai.

Doanh thu quảng cáo báo chí ngày càng giảm

Dầu bước vào năm 2023, Cục Báo chí (Bộ Thông tin – Truyền thông) đã công bố kết quả của cuộc khảo sát gần đây với 158 cơ quan báo chí in và điện tử, chỉ ra rằng trong vòng 2 năm đại dịch, tổng doanh thu của tất cả những đơn vị này đều đã giảm sút.

Trong đó, tổng doanh thu khối báo trong năm 2021 đã chứng kiến một sự suy giảm đáng kể, giảm 30,6% so với năm 2020, từ 2.855 tỉ đồng xuống còn 1.952 tỉ đồng. Tương tự, tổng doanh thu khối tạp chí đã trải qua một chuỗi giảm giá từ 307 tỉ đồng năm 2019 xuống còn 259 tỉ đồng vào năm 2020, và trong năm 2021, con số này tiếp tục sụt giảm mạnh chỉ còn 170 tỉ đồng.

Theo đại diện Cục Báo chí, có một sự thực đáng lo ngại, đó là dù là báo in, báo điện tử, phát thanh, hay truyền hình, hầu hết vẫn phụ thuộc quá nhiều vào nguồn thu từ quảng cáo. Doanh thu từ quảng cáo luôn chiếm tỷ lệ lớn, thậm chí với một số cơ quan báo chí, nó có thể lên tới 90%. Tuy nhiên, nguồn thu này đang chịu sự sụt giảm đáng kể, đặc biệt là trong trường hợp của báo in. Đại diện cơ quan quản lý báo chí cảnh báo rằng nếu chỉ hoàn toàn phụ thuộc vào quảng cáo, các cơ quan báo chí sẽ luôn phải đối mặt với nguy cơ sụt giảm doanh thu, điều này trở nên đáng lo ngại hơn trong bối cảnh các doanh nghiệp đang dần chuyển hướng tiêu dùng quảng cáo trên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Google và các kênh trực tuyến khác.

Theo các báo cáo của báo chí, thực tế hoạt động xuất bản và phát hành của hầu hết các tờ báo đều ghi nhận số lỗ, chỉ có lãi từ các hoạt động khác như bản quyền, sự kiện, tài chính và nếu không thể bù trừ với hoạt động báo chí, điều này được coi là một điều bất hợp lý.

Tuy nhiên, việc bãi bỏ Thông tư 150/2010 (TT150) gần đây đã đặt ra nhiều thách thức mới đối với cơ quan báo chí. Theo lời của một kế toán đang làm việc tại một đơn vị báo chí, TT150 trước đây đã tạo điều kiện thuận lợi cho cơ quan báo chí bằng cách cho phép trường hợp bán báo và quảng cáo không đủ để bù đắp các chi phí liên quan, dẫn đến việc tính toán tổng thu nhập từ nhiều hoạt động khác nhau như thu tài chính, các chương trình hội thảo, và sự kiện.

Dấu ấn đặc biệt của TT150 nằm ở việc cho phép cơ quan báo chí tính “chi phí tiền lương trong chi phí hợp lý khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN) là số tiền lương báo thực trả cho người lao động, có chứng từ hợp lệ và tuân thủ quy định pháp luật.”

Thông tư 150 đã từng đóng vai trò quan trọng trong việc đảm bảo nguồn thu nhập ổn định cho cán bộ phóng viên làm việc tại các cơ quan báo chí. Tuy nhiên, với sự bãi bỏ của TT150, các cơ quan báo chí đang đối diện với một thách thức lớn: không biết phải thực hiện theo quy định nào để tính toán chi phí tiền lương thực nhận của cán bộ phóng viên một cách hợp lý và hợp pháp. Điều này có thể gây ra thiệt hại nghiêm trọng đối với các cơ quan báo chí tự chủ kinh phí, không phụ thuộc vào ngân sách quốc gia. Trong tình huống này, có khả năng thu nhập của người lao động trong lĩnh vực báo chí sẽ đối mặt với nguy cơ giảm sút đáng kể.

Sau khi TT150 được bãi bỏ, trong buổi trao đổi về việc cơ quan báo chí sẽ thực hiện theo quy định nào, đại diện của Tổng cục Thuế cam kết sẽ đưa ra phản hồi sớm.

Gánh nặng thuế ngày càng tăng

Ông Nguyễn Ngọc Tú, giảng viên Trường ĐH Kinh doanh và công nghệ Hà Nội, đã tường thuật rằng vào giai đoạn 1999 – 2000, nhiều cơ quan báo chí đã ghi nhận khó khăn đáng kể khi phải thực hiện thuế giá trị gia tăng (GTGT) và thuế thu nhập doanh nghiệp (TNDN).

Vào thời điểm đó, các cơ quan báo chí đã phải đối mặt với việc nộp thuế và không thể tránh khỏi việc này, dù có lỗ đi nữa. Tuy nhiên, để giải quyết những khó khăn này, Bộ Tài chính đã đưa ra Giấy tờ Hướng dẫn số 150 (TT150), đánh dấu một bước quan trọng với việc cung cấp hướng dẫn chi tiết về việc thực hiện thuế đối với các cơ quan báo chí, bao gồm báo in, báo hình và báo nói. Điều này đặc biệt quan trọng khi mỗi cơ quan báo chí có nguồn tài chính khác nhau, bao gồm tự chủ về kinh phí, tự chủ một phần hoặc phụ thuộc vào ngân sách nhà nước.

Với sự đa dạng về thu nhập và hạch toán của từng cơ quan báo chí, TT150 đã tỏ ra là một bước tiến lớn trong việc giải quyết những rào cản, khắc phục những khó khăn mà các cơ quan báo chí gặp phải, đặc biệt là đối với những đơn vị có thu nhập.

Ông Tú đặt ra quan điểm rõ ràng khi cho biết, theo quy định của Bộ Tài chính dựa trên Luật Thuế GTGT và Luật Thuế TNDN sửa đổi bổ sung năm 2013, việc cải tiến thông tư TT150 là cần thiết để điều chỉnh theo hướng phù hợp, chứ không nên loại bỏ hoàn toàn thông tư này. Ông nhấn mạnh rằng cơ quan báo chí là một thực thể mang tính đặc thù, với sự chói sáng của tầm nhìn chính trị xã hội, vì vậy việc phát hành một thông tư hướng dẫn riêng cho cơ quan báo chí là cần thiết. Ông cũng nhấn mạnh rằng khi xem xét về thuế đối với cơ quan báo chí, cần thực hiện một quá trình xem xét đầy đủ và minh bạch, đặc biệt là với những hoạt động như quảng cáo và các hoạt động khác mà cơ quan báo chí thực hiện. Ông cảnh báo rằng nếu không có sự cân nhắc cẩn thận, có thể gây ra gánh nặng thuế không cần thiết đối với cơ quan báo chí, ảnh hưởng tiêu cực đến hoạt động của họ.

Luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty luật ANVI, mạnh mẽ đề xuất rằng việc Bộ Tài chính hủy bỏ Thông tư 150 (TT150) và thực hiện các quy định thống nhất theo luật Thuế Giá trị gia tăng (GTGT) và luật Thuế Thu nhập doanh nghiệp (TNDN) hiện hành là sự thể hiện rõ ràng của tinh thần tôn trọng pháp luật. Dưới các quy định của cả hai luật thuế này, tất cả các loại hình doanh nghiệp và tổ chức đều phải tính tổng doanh thu từ hoạt động của họ để xác định thu nhập chịu thuế TNDN. Vì vậy, các cơ quan báo chí cũng phải tuân theo nguyên tắc này. Ví dụ, thu nhập từ quảng cáo, doanh thu tài chính, hội thảo và sự kiện cần được tích hợp vào tổng thu nhập, và phải được sử dụng để đối phó với tất cả các chi phí của tổ chức báo chí. Điều quan trọng là, khi áp dụng quy định thống nhất theo luật, mọi chi phí của báo chí, bao gồm cả các chi phí lương thực tế trả cho nhân viên, phải được công nhận là một phần của chi phí tổng cộng trước khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN.